Page 155 - Demo

Konferenca e Jalt%u00ebs, shkurt 1945 (nga e majta n%u00eb t%u00eb djatht%u00eb, %u00c7%u00ebr%u00e7illi, Ruzvelti, Stalini1Paslufta dhe projektimi i s%u00eb ardhmesLufta II Bot%u00ebrore i dha fund nj%u00eb cikli konfliktesh, q%u00eb shum%u00eb historian%u00eb e kan%u00eb p%u00ebrcaktuar si %u201clufta tridhjet%u00ebvje%u00e7are e shek. XX%u201d. Ky cik%u00ebl p%u00ebrfshin Luft%u00ebn I Bot%u00ebrore, vitet e kriz%u00ebs s%u00eb madhe ekonomike 1929-1933, vendosjen e diktaturave komuniste dhe fashiste n%u00eb Evrop%u00eb dhe si pik%u00eb kulmore ka Luft%u00ebn II Bot%u00ebrore. N%u00eb k%u00ebt%u00eb luft%u00eb, numri i viktimave civile e tejkaloi at%u00eb t%u00eb viktimave ushtarake. Procesi i projektimit t%u00eb s%u00eb ardhmes pas luft%u00ebs u mb%u00ebshtet kryesisht n%u00eb disa konferenca t%u00eb zhvilluara gjat%u00eb dhe pas saj. N%u00eb k%u00ebt%u00eb kontekst, Konferenca e Jalt%u00ebs, 4%u201311 shkurt 1945, ishte nj%u00eb ngjarje e r%u00ebnd%u00ebsishme. N%u00eb Jalt%u00eb u vendos q%u00eb:%u2022 lufta ndaj Gjermanis%u00eb t%u00eb p%u00ebrfundonte vet%u00ebm me kapitullimin e saj; %u2022 pas mbarimit t%u00eb luft%u00ebs, Gjermania t%u00eb ndahej nd%u00ebrmjet aleat%u00ebve; %u2022 t%u00eb krijohej Organizata e Kombeve t%u00eb Bashkuara (OKB) p%u00ebr ruajtjen e paqes etj. Nd%u00ebrsa Konferenca e Potsdamit, e zhvilluar m%u00eb 17 korrik %u2013 2 gusht 1945 pran%u00eb Berlinit, ishte ajo q%u00eb p%u00ebrcaktoi p%u00ebrfundimisht situat%u00ebn n%u00eb Evrop%u00ebn e pasluft%u00ebs. Aty u konkretizua vendimi p%u00ebr ndarjen e Gjermanis%u00eb n%u00eb kat%u00ebr zona pushtimi (amerikane, angleze, franceze, sovjetike). Gjermania do t%u00eb %u00e7militarizohej e denazifikohej dhe do t%u00eb kthehej n%u00eb nj%u00eb vend demokratik. Do t%u00eb d%u00ebnoheshin kriminel%u00ebt e luft%u00ebs dhe do t%u00eb paguheshin d%u00ebmshp%u00ebrblime ndaj vendeve fituese. Konferenca e Parisit, q%u00eb i hapi punimet m%u00eb 29 korrik 1946, p%u00ebrcaktoi traktatet e paqes me vendet humb%u00ebse. N%u00eb konferenc%u00eb u diskutuan kufijt%u00eb si dhe d%u00ebmshp%u00ebrblimet. M%u00eb 10 shkurt t%u00eb vitit 1947, u n%u00ebnshkruan traktatet e paqes me Italin%u00eb, Finland%u00ebn, Rumanin%u00eb, Bullgarin%u00eb dhe Hungarin%u00eb. Traktati i paqes u n%u00ebnshkrua me Japonin%u00eb m%u00eb 1951 dhe me Austrin%u00eb m%u00eb 1955, nd%u00ebrsa me Gjermanin%u00eb nuk u n%u00ebnshkrua asnj%u00ebher%u00eb.Ndryshimet kryesore territoriale ishin: %u2022 Bashkimi Sovjetik ishte shteti q%u00eb p%u00ebrfitoi m%u00eb shum%u00eb: - Besarabin%u00eb dhe Bukovin%u00ebn nga Rumania;- Karelin%u00eb nga Finlanda;- iu njoh formalisht aneksimi i vendeve baltike;- territoret n%u00eb lindje t%u00eb Polonis%u00eb.Bota menj%u00ebher%u00eb pas Luft%u00ebs s%u00eb Dyt%u00eb Bot%u00ebrore (1945%u20131946)6.1Propozimi p%u00ebr p%u00ebrdorimin e em%u00ebrtimit %u201cKombet e Bashkuara%u201d u b%u00eb nga presidenti i SHBA-s%u00eb Teodor Ruzvelt, n%u00eb nj%u00eb nga takimet e tij me kryeministrin britanik Uinston %u00c7%u00ebr%u00e7ill, gjat%u00eb viteve t%u00eb Luft%u00ebs II Bot%u00ebrore. Duke qeshur, %u00c7%u00ebr%u00e7illi ia ktheu se termi Kombet e Bashkuara ishte p%u00ebrdorur m%u00eb her%u00ebt nga poeti i njohur britanik, Bajroni, n%u00eb poem%u00ebn e tij %u201c%u00c7ajld Harold%u201d, duke iu referuar koalicionit antinapoleonian n%u00eb betej%u00ebn e Vaterlos%u00eb.Grimc%u00eb historike153